ธนภัทร ชาติบุรุษ - 11.10.2551 19:56 ]
หลัง จากผมแปะ คำถาม สามคำถามเกี่ยวกับเรื่องแสง หลังไมค์ หรือ เมื่อได้พบคนใกล้ชิด ผมและแทบสลบ ไม่นึกว่า พวกเขา จะคิดถึง ได้ถึงเพียงนั้น นับถือๆๆๆๆ

โจทย์ที่ตั้งใจถามเรื่องง่ายๆ กลายเป็นโจทย์ ปวดกระโหลกไปเสียฉิบ เอ๊า มาทำบทความเฉลยล่ะ

จากที่ผมเคยเอ่ยไป หัวข้อแบบนี้ มักไม่ค่อยปรากฎเป้นที่ สนทนาของพวกเราเท่าไหร่ ทั้งๆที่ทุกคนก็รู้อยู่แก่ใจ และ พูดถึง เสมอๆว่า แสงน่ะสำคัญ

จุดประสงค์ที่ผม ยกโจทย์ 3 ข้อ นั้นขึ้นมา ก็เพียงเพื่อ กระตุ้นให้พวกเราคิดกัน แบบ จริงจัง ในเรื่องแสง

และการทำความเข้าใจในสิ่งเหล่านี้ นับว่ามีประโยชน์มาก ไม่ใช่แค่ Good to know

ผมได้ยินความเชื่อผิดๆ เรื่องแสง มากมาย ทั้งในเวปบอร์ดของเราที่คุยกัน หรือ แม้แต่ คนขายไฟสตูดิโอ รายใหญ่!!!

(มองโลกแง่ดีว่า เขาอาจพูดเพื่อขายของก็ได้นะครับ แต่ฟังแล้ว ขนลุก)

วันนี้เราจะมาดูว่า ระยะทาง และ กำลัง มันสัมพันธ์กันอย่างไร

มาเริ่มจากพื้นฐานที่ผมเองก็เคยเขียนบทความไปก่อนหน้านี้หลายครั้งเกี่ยว กับไฟแฟลช ว่า มันคือสิ่งที่สามารถปลดปล่อยพลังงานมหาศาลออกมาในช่วงสั้นๆ แค่เสี้ยววินาที

หน่วยกำลังของแฟลชเรียกว่า WS(Watt-second) หรือ จูลล์ ส่วน กำลังของหลอดไฟต่อเนื่องหรือไฟฟ้าตามบ้านเขาวัดเป็น วัตต เหมือนกันครับ อันเดียวกันแหละ ดูนิยามข้างล่าง

มาเริ่มจากโจทย์ข้อ 1 และ ข้อ 2 นะครับ จริงๆสองข้อนี้เป็นเรื่องต่อเนื่องกัน เอาไว้ปราบเซียน ฮี่ๆๆ เพื่อหลอกได้

ผมถามว่า 1. ถ้าผมมีแฟลช 1 ตัว ผมต้องการหรี่ F ลงอีก 1 สต๊อป ผมต้องใช้แฟลชกี่ตัว ?

ส่วนข้อ 2 จากคำถาม 1 ถ้าผมต้องการ F ลดลงอีก 1 สต๊อป ผมต้อง เพิ่ม แฟลชอีกกี่ตัว ? ผมเอาสองข้อมารวมกัน เฉลยเลยนะครับ โจทย์ทีั้งสองข้อนี้ กำลัง วัดความเข้าใจเรื่อง กำลัง และ F stop ครับ



เอาล่ะ เรามาลองทบทวนอะไรกันหน่อย ดีกว่า ใครเคยใช้แฟลชแมนน่วลมาแล้ว อาจนึกออกก็ได้

สมมติว่า ผมใช้ตั้งกำลังไฟแฟลชเป็น 1/1 และถ้าผมลดกำลังลง 1/2 หมายถึง ผมลดกำลังแฟลชลงครึ่งหนึ่ง ใช่ไหมครับ?

และคงรุ้นะครับว่า การที่เราลดกำลังแฟลชลง ครึ่งหนึ่ง นั้นหมายถึง เราลดความสว่างลง 1 สต๊อป นั่นหมายความว่า ถ้าผมตั้งค่า F ไว้ที่ 5.6 ถ้าผมลดกำำลังแฟลชลง 1 สต๊อป ผมต้องไปปรับ F ลดลง 1 สต๊อปเพื่อชดเชยกัน หมายความว่า ผมต้อง ปรับ F ไปเป็น F4.0

ในทางกลับกัน สมมติต่อ ว่าผมเริ่มกำลังแฟลชที่ 1/4 และผม เพิ่ม กำลังแฟลชเป็น 1/2 หมายความว่า ผมกำลังเพิ่ม "กำลัง" ไปอีก "เท่าตัว" สมมติว่าถ้าผมใช้ กำลังที่ 1/4 กับ F5.6 ถ้าผมเพิ่มกำลังไปเป็น 1/2 ผมก็ต้องปรับ F ชดเชยกันเป็น F8 เพื่อให้ได้ Exposure เท่าเดิม!!!


ทีนี้ตอบคำถาม 1 และ 2 ได้ยังครับ ....................... ต้องได้แล้วนะครับ

เอ๊า ผมเอารูปมาให้ดู เพื่อสรุปความเข้าใจนะครับ

หรือ ทำรูปให้ ดูเข้าใจง่าย ขึ้นไปอีก ดังนี้

หมายความว่า ถ้าผมใช้แฟลช เต็มกำลังแล้ว และ ต้องการเพิ่ม F อีกสต๊อป ผมต้องเพิ่มแฟลชอีก 1 ตัว

และถ้าผมต้องการเพิ่ม F ไปอีกสต๊อป ผมก็ต้องการเพิ่มแฟลชไปอีก เท่าตัว ของเดิม หรือ 4 ตัว และเป็นเช่นนี้ไปเรื่อยๆ

ลืมพูดเรื่อง กำลัง และ ระยะทาง จริงๆ ระยะทาง อาจมองค่า F stop เทียบกันได้นะครับ กล่าวคือ ถ้าผมยืนที่ระยะ

5.6 ฟุต หากผม เดินเข้าหาแหล่งกำเนิดแสง เป็นระยะ 4 ฟุต ผมก็จะเสมือนได้รับแสงเพิ่มขึ้นอีก 1 สต๊อป

และถ้าผมเดินห่างออกจากแหล่งกำเนิดไปเป็น 8 ฟุต ผมก็ได้รับแสงลดลง 1 สต๊อปครับ

สูตรในการคำนวนนี้ เป็นเรื่องการผกผันของรากที่สอง ครับ ก็จะเหมือนกับเรื่อง F stop

ทุกๆระยะที่แสงเปลี่ยนไป 1 สต๊อป คือ การที่ระยะทางถูกหารด้วยรากที่สองในกรณีเดินเข้า(แสงเพิ่มขึ้น 1 สต๊อป) หรือ คูณด้วยรากที่สองหากเดินออก(แสงลดลง 1 สต๊อป)

(ระยะเริ่มที่ 5.6 ฟุต กลายเป็น 4 ฟุต จากการหาร-แสงเพิ่มขึ้น 1 สตีอป และ กลายเป็น 8 ฟุตจากการคููณ-แสงลด 1 สต๊อป)

ดังนั้น สรุปว่า หากผมต้องการให้แสงเพิ่ม 1 สต๊อป โดยไม่เพิ่มกำลังแฟลช ผมก็จัดระยะของวัตถุกับแหล่งกำเนิดให้ใกล้กันอีก เป็นระยะทางหารด้วยรากที่สอง (หารด้วย 1.414)

และถ้าผมต้องการให้แสงลดลง 1 สต๊อป โดยไม่ปรับกำลังแฟลช ผมก็จัดระยะให้ห่างจากแหล่งกำเนิด โดยคูณระยะทางด้วยรากที่สอง อีกเช่นกัน



หมายเหตุ อาจคำนวนคร่าวๆแบบนี้ว่า ระยะทาง ใกล้ หรือ ไกล เป็นระยะ 40% ของระยะเทางเดิมครับ หมู ไหม!!!



กลับมา คำถามเรื่องการเทียบ กำลังแฟลช กับ ไฟต่อเนื่อง



ไฟต่อเนื่อง สัก 800W สองหัว หรือ 1600W นี่คุณว่าแรงแ้ล้วใช่ไหมครับ?

คุณเคยถ่ายภาพด้วยแสงต่อเนื่องนี้จริงๆหรือไม่? คุณจะแปลกใจว่า ทำไม๊ ทำไม ยกกล้องวัดแสง และเพื่อให้ได้ สปีดสัก 1/60 เราอาจต้อง เพิ่ม ISO ไปเป็น 400 ที่ F5.6

ไม่ต้องแปลกใจครับ

เอ๊า โจทย์เดิม ผมมีไฟแฟลชกำลังราวๆ 60WS (Watt, Joule) หรือเรียกกันว่า 60 วัตต์ นั่นแหละครับ

(สูตรคำนวนคือ 0.5 x C x V ยกกำลังสอง ค่า C=คาปาซิสเตอร์ที่ใช้, V= โวลต์ที่คาปาซิสเตอรืนั้นใช้ เช่น

แฟลช Vivitar 285HV ใช้คาปาซิสเตอร์ขนาด 1100 ไมโครฟารัด ที่ 330V คำนวนแล้วจะได้ราวๆ 60WS)



ตัวเลขนี้นับกว่าใกล้เคียงมากกับแฟลชตัวแรงของคุณเลยครับ พวก SB800, 550EX นั่นแหละ แต่อย่าลืมว่า แฟลช สามารถระเบิดพลังได้ในระยะเวลาแค่เสี้ยววินาที

คำว่า WS หมายความว่า ภายใน 1 วินาที แฟลชตัวนั้นสามารถเปล่งกำลังออกมาได้กี่วัตต์ ในที่นี้คือ 60 วัตต์

[The watt (symbol: W) is the SI derived unit of power, equal to one joule of energy per second]

แต่อย่างลืมว่า มันสามารถเปล่งพลังนี้ได้ในเสี้ยวเวลาสั้นๆ (1/1000) ลองคิดต่อไปข้างล่างนะครับ

วิธีคำนวนง่ายๆคือ หากคุณต้องการใช้ สปีด ในการถือเท่าไร ก้เอา เศษส่วนของระยะเวลาไปคูณได้เลย

นั่นคือ ถ้าผมต้องการถ่ายภาพโดยใช้ไฟต่อเนื่อง ให้ได้ Exposure เทียบเท่ากับ แฟลชขนาด 60WS ภายในระยะเวลา 1/60 วินาที ผมก็ต้องการไฟต่อเนื่อง ที่มีกำลังถึง 60x60= 3600 วัตต์ ครับ!!

ลองคิดว่า เกิดเราต้องการถ่ายที่่ 1/200 วินาทีล่ะ!!

ไฟต่อเนื่องที่ต้องการคือ 200x60=12,000 วัตต์ ครับ

จะเห็นว่า ไอ้ไฟต่อเนื่องที่คุณว่า แน่ อาจจะ ยังเทียบไม่ได้กับ แฟลช เล็กๆดวงนี้ดวงเดียวเลย ขอรับ กระผม